Eg har lese Jern. Jævla gøyal bok. Torgrim Eggen har skrive ei samtidsbok. Den er kanskje ikkje for alle. Men veit du kva? Den er for deg.

Her er Ove-Loke som trollar seg sjølv på forum for å få opp eksterne treff. Her er orddelingsdama med smilefjestourette som lokkar fram alle fordommane dine. Her er antropologberta med kulturkropp som ikkje skjønar kva tid nok er nok, med noko.
Du kjenner dei.
Og du kjenner måten ein blir kjent med dei på. Fordi du les dette. Du les ein blogg, du har til og med funne denne vetle nynorskbloggen her ute i periferien av bloggosfæren der tenåringane ikkje tør gå når det er lyst eingong.
Du forstår skrift på ein annan måte, du har ein skriftleg sosial kompetanse som vil gjere Jern til ei heilt anna bok for deg enn for den jamne n00b lesar og kritikar.

Jern er morosam.
Men er den eigentleg ei av årets viktigaste bøker, med eine fingeren på New Age-pulsen og andre fingeren på internettets fallgruber og tredje fingeren på 2012 og fjerde fingeren på vår tids nye gudar (miljø, slowfood, amming, genteknologi, Obama), og så tommelen i rassen på sjølve rasjonalismens fall? Det er vanskeleg å svare nei, på eit så leiande spørsmål. Men eg kan vere ganske sta, især når eg gir meg sjølv så lite valg. Eg vil seie at eg litt i stuss.

Dersom målet er å skildre samtid, er sikkert Knausgårds detaljerte confessionlitteratur like god.
Samtida er ikkje naudsynleg best skildre ved sine avvik og rarietetar. Samtida og dei viktigaste spørsmåla i nordmenn sine liv foregår nok over dårleg traktekaffi i lunsjen i grå kontorbygg, og neppe over sjølvdyrka økopuré i eit obskurt kollektiv.
Til gjengjeld er det eit ganske presist bilete av eit alternativt kokihop som har noko for alle. Eg greip meg i å nikke, eg har til og med budd i obskurt kollektiv med eigen økosurdeig som hadde overlevd sidan kollektivet blei stifta av leninistar 18 år tidlegare. Om du har streitare ungdomstid enn meg, er det sikkert noko for deg her og.

Eg forstår at forlaget, journalistane og kritikarane har lyst til å henge seg opp i kor edgy og oppdatert og spanande dette med internett og konspirasjonsteoriar og religion er.

Eg vil berre få lov til å påpeike at boka er festleg litteratur.
Massiv research, leikande språkbruk, tydelege karakterar (først gjenkjennande tatt på kornet, og deretter viser det seg at det er dine eigne fordommar som blei tatt på kornet).
Eggen kan handverket så godt at det vanskelege framstår lett. Du kan berre slenge deg inn i boka, han tar vare på deg heile vegen.

Innvendingar? Tjah, to kanskje. Eg har leita med lupe.
1: Eg likar ikkje spoilere. her var sjølve konseptet i romanen avslørt på førehand. I pressen, og bittelitt vel mykje (jepp, eg er sart) av baksideteksten. Kan vere det var derfor eg av og til sat litt smått irritert første kvartingen av boka og tenkte at eg visste kva som skjedde.
2: Eit illusjonsbrot. No er me i øverste hylle i pirkeavdelinga, men eg likte det ikkje. “Som et plott i en dårlig roman,” seier ein av karakterane om det som skjer.

Hah. Det var alt eg hadde å pirke i. Og eg kunne spart meg det, sidan det var så lite at eg måtte leite med lupe. Men no vil eg ikkje framstå som heilt aldeles ukritisk.

Ok. Her er det berre å løpe og kjøpe.

Det har vore tungt å komme seg attende til tastaturet. Å skrive si første bok er å vere ung. Det du gjer er enno ikkje så viktig eller avgjerande, du har tida foran deg og kjem til å bli klokare, flinkare og betre seinare.

Å skrive si andre bok er å vere vaksen. Dei der ideane eg berre rabla ned, liksom, er blitt trykte og innbunde, kjøpt og lese og omtalt. Det blei keisamt å skrive, ei plikt, noko eg meinte eg burde.
Så no vender eg ræva til dykk alle, drit i forlag og lesarar og ungane mine og jobben og kva som måtte ligge i innboksen.

Berre for ei veke. Men eg har tenkt å narre meg sjølv til å tru at det er for alltid, og at det eg skriv igjen berre er slike rare idear eg får, og slett ikkje noko som andre skal lese.

Ha det på badet.

Ingen skal skulde meg for å ligge på stranda i alle fall. Eg skal sitje inne, under dyna, og skrive hemmelege kapittel.

Helsing Gamle Blakken.

Fola fola Blakken
Nå er Blakken god og trett
Blakken skal bli god og mett
Å fola fola Blakken
Huff, den leie bakken
Og den lange stygge hei
Den var riktig dryg for deg
Du gamle gamle Blakken
Far han kastet frakken
Blakken kan ei kaste sin
Svetter i det gamle skinn
Den snille snille Blakken
Snart skal Blakken sove
Ikke mer slit i dag
Ikke mer sele-gnag
Og ikke mer tråve

Fola fola Blakken
Går du inn i stallen din
Kommer vesle gutten inn
Og klapper deg på nakken
Ser du gutten smile
Hører du det bud har har
Han skal hilse dig fra far
I morgen skal du hvile
Drøm om det du Blakken
Bare ete bare stå
Kanskje rundt på tunet gå
Med vesle gutt på nakken

- Nordahl Rolfsen

Eg har fått epost frå ein slik cv/stillingsannonse-database.

Dei skriv dette til meg, for å vise meg at dei forstår akkurat korleis eg har det, etablere felles utgangspunkt, slik at eg skal forstå at det dei tilbyr er noko for meg:

Nytårsfortsæt 2010

* Træn mere
* Find drømmejobbet
* Spis mindre chokolade
* Opret et CV
* Spar op til en Ferrari
 

Det er i grunnen fint at dei seier det rett ut, at dei er tydelege på kva slags folk dei er. Då kan eg utan å tenke meg om slette eposten, utan å bekymre meg for om eg har gått gilpp av eit produkt som var skreddarsydd for akkurat meg.
Mine nyttårsforsett er nemleg omlag slik:

* Seie opp det dyre støttemedlemsskapet på treningssenteret
* Jobbe mindre
* Ete meir sjokolade
* Skrive bøker
* Slutte å eige bil

Handlegata er rein om morgonen, husveggene skinande kvite, reklameboard med vakre kvinner. Banken er sval, kvinna i lys bluse smiler slik eg ventar det: Ikkje eigentleg høfleg eller hjarteleg, meir mekanisk slik kvinnelege bankansatte smiler verda over. Bilar pent parkert der dei skal, ei eldre dame med høghælte, vonde sko, ho nektar å gi slepp på eit ekko av heit ungdom eller stil, ho går med hunden sin i band og latar som ho ikkje ser når den let ein svart, tynn drit krølle seg rett utanfor fortauet.

Alt ser vanleg ut. Gjenkjenneleg. Ryddig, og greit. Uhøflege folk. Vennlege folk. Unge menn i chinos og lyseblå skjorter. Unge kvinner med hårlokkar nedetter ryggen. Du treng ikkje sjekke, du veit det er der, alt saman: Legar, advokatar, ingeniørar, kaffibarar. Alt du ser liknar noko du kjenner, så du reknar med at rundt neste hjørne vil det komme fleire gjenkjennelege gater, fleire bilar og folk og lyktepælar og kioskar på hjørnet.

Du kan vere der, arbeide der, feriere, slentre rundt. Du kan ete isen din på ein benk ved strandpromenaden og kjenne deg trygg.

Du møter mennesker. Du snakker med dei. Alle oppfører seg heilt vanleg.

Du kan bli kjend med dei, besøke dei heime, få servert god mat, prate om kven som burde fått nobelprisen i litteratur, eller om heterofile og homofile diskriminerer bifile med den normative monofilien sin, om ingefær og mango kan ha noko med kvarandre å gjere til dessert. Eller du kan krangle med dei om ei skrape i bilen. Alt vil føregå meir eller mindre som du ventar deg, i alle fall når du har komme forbi den bittesmå kulturelle forskjellane. Du vil vakne om morgonen der og tenke at du er heime.

Berre av og til, på ein fjern, rar, draumeaktig måte vil det streife deg. At alle du møter som er i slutten av førtiåra, mannen bak rattet på bilane som køyrer forbi, apotekaren med gråstenk i håret, bankfunksjonæren, bærer på ein felles løyndom.

Så veldig mange av dei blei fødd det året fedrene deira var borte ei tid.

Og sønene og døtrene deira har noko dei ikkje kan snakke om.

Besteforeldra deira snakkar, men ingen orkar høyre meir om det dei opplevde i si tid. heldigvis er dei snart stille. Dei døyr av alderdom no. Så kan det bli stilt. Så kan dei få feie gatene, opne og lukke butikkar, bankar, skular, feire brudlaup, stryke til eksamen, skilje seg, kjøpe seg ein is.

Generasjon. Etter generasjon. Etter generasjon. Kva gjer det med eit folk? Kva gjer det med ein sivilisasjon? Kva gjer det med eit menneske?

Ingen orkar å snakke om det. Ingen orkar å ta det inn over seg.

Bileta blir for nære, krampen i magen for smertefull.

Her er ein film som let deg orke. Bashir tar vare på deg, så du skal orke. Sjå den på ein kino nær deg.

1. Damer må ha sitt eige dop.

2. Damer må ha sitt eige rom.

3. Damer må ha sin eigen lønnskonto.

Men punkt ein er viktigast.

Damer må ikkje kjøpe vin og ta med på fest og gi vinen til vertinna (og forvente å få servert vin av ein raus og tankelesande vertinne)-
Damer må ikkje gi fjernkontrollen til mannen sin (og forvente å få servert underhaldning av ein raus og tankelesande mann).
Damer må ha sitt eige dop. Det som er viktig, må ein disponere sjølv. Det som er gøy, må ein sjølv ha kontroll over.
Ein kan ikkje hinte og håpe.
Ein kan ikkje smile og vente.

Damer må ha sitt eige dop.

Dette blogginnlegget er berre til meg sjølv. Eg fann nettopp ut at den der sidestolpegreia kan forsvinne. Bloggen er ein fin stad å gøyme omtalelenker. Men ikkje om dei blir borte.

No hjalp google, så eg klypper og limer. Bær over. Bloggpostar blir nemleg ikkje borte om ein skiftar mal og slikt. Så det må altså berre vere slik.

ASVbib

Fløy en liten blåhval

Bokstavelig talt

Bibliotekarens bibliotek

Biblioteksentralen (klikk på Månedens fantastiske debutant)

Den hemmelige hagen

Bookhouse girls

Buskerud leser

Tvslavens treningsblogg

Maris mørke hjørne

Underhold meg

Tones boksider

Av en annen verden

Hjorthen

Hagen på hytta

Frem fra skyggene

Flimre

Bharfot

Revolusjonært roteloft

Cloudberry

SerendipityCat

Sammensurium.net

Marianne leser

Rullerusks rablerier

lises hobbyblogg

Seasons in Sogndal

Adresseavisa (klypt og limt)

Årsaka til at eg var litt forstyrra og sletta heile omtalelenkelista var eit bilete eg ramla over.
Jonas. Naken. Motorsag. På brygga. I regn.

Dei mest engasjerande blogginnlegga i bloggverda handlar om blogging. Ikkje fordi me ikkje bryr oss om verdsfreden og miljøet og nobelprisar og rasisme, men fordi metablogging handlar om oss.

Dei mest intense samtalane me har handlar om oss.

Om korleis me eigentleg har det, om våre næraste, om kjærleik og lengt, om frustrasjonar og kvaler, om skam og angst og kvardag.

Det er ingen hemmeleg Knausgårdkode.

Alle eg snakkar med for tida, les Knausgård. Men når dei snakkar om Min Kamp, snakkar dei om seg sjølve. Karl-Ove Knausgård skriv om seg sjølv med ein detaljrikdom som gjer at alle kjenner seg att. Dei les om seg sjølve, og ingenting er meir engasjerande.

 

Er dette verkeleg meg? Er det mitt liv? Er det eg som har skuld i at dette er som det er?

Har eg opphavsrett på desse vala eg har gjort?

Finnes eg?

Kva er fri vilje, når det ikkje er reelle dilemma, berre val mellom udugeleg og mogleg?

Er dette min blogg, ein stad eg kan skrive kva eg vil? Korleis kan det vere det, så lenge det finnes nokon som les?

Er eg aleine? Ropar eg hjelp, men ingen kan høyre meg?

Er det naudsynt å finne svar?

Eg heng ikkje saman. Eg går på jobb, er konsentrert og engasjert, gjer det eg skal, av og til meir og mindre, eg fungerer. Eg kjem heim, eg hentar guttungen på SFO, eg smiler når han kjem springande, “eg blir så glad når du kjem springande” seier eg, speglar det som skjer, og meiner det, “det er fordi du elsker meg på ekte” svarar han og set seg i bilen. Eg bakar julekaker, vaskar kjøkenbenken, eg lagar peparkakehjarter og vaskar vindauga før eg heng dei opp.

Eit godt menneske, eit menneske som har gleder, som tek ansvar, som lever i ein kjærleg familie. Som kan kose seg med eit glas raudvin foran peisen. Vakkert. Slik det skal vere, burde vere. Slik det er.

Kvar gong eg opnar laptopen blir eg sint. Rastlaus. Går i loop mellom fb, twitter, underskog, forum, forum, epost, nettaviser. Eg har ikkje glede av det, det døyver raseriet, midlertidig. Eg opnar dokumentet, eitt av dei. Det er her inne eg skal skrive, skjermen er nesten kvit, ramma er smal. Eg får lyst til å kaste opp, kaste skjermen, kaste pcen skrike. Eg gjer ingenting, sit still og stirrar, held ikkje, held ikkje, skriv ikkje, tenker ikkje, hatar alt, hatar jobben min, hatar julekakene, hatar livet, hatar jula, vil reise meg, reise vekk, drikke meg dritings ein stad som er varm og kor eg kan røyke inne og ute.

Eg røyker ikkje.

Eg skriv ikkje.

Eg drikk meg ikkje dritings.

Eg bakar julekaker og har det fint med ungane, fyrer i peisen, går på jobb, les aviser, støvsuger.

Eg heng ikkje saman.

Morgenbladet har i dag via to av sine omfattande kommentarar til farsrolla.

Den eine av Simen Sætre, som har sett på barnetv, og meiner Linus i Svingen framstiller den moderne far som eit tåpeleg mannebarn, fordi Marvin i serien er tildelt karaktertrekk som tilsvarar ein femåring. Derifrå meiner Sætre me kan reflektere litt kring farsrolla som i følge Sætre har utvikla seg slik:

Fra å være et respektert familieoverhode med naturlig autoritet og vetorett i alle saker, synes Far å ha falt kontinuerlig i tiår etter tiår, inntil dette foreløpige bunnivået med Marvin faller parallelt med – og legger grunnlag for – Ap-representant Gunn Karin Gjuls utspill sist uke om at enslige kvinner må kunne få kunstig befruktning.

Eg har opplevd at fedre i større og større grad tar del i barneoppdraging, og tar del i barna sin kvardag. Slik påverker fedre barn i større grad enn dei nokonsinne kunne gjere om dei sat og gøymde seg bak avisa.
Eg og Sætre snakkar kan hende ikkje same språk når me snakkar om makt og autoritet. Eg vil derfor vere særs tydeleg: Slik eg ser det er barn er ein enkel og takknemleg storleik når ein skal måle i kor stor grad ein påverker dei. Den som er der påverker. Den som gjer lekser med dei, styrer dei gjennom rutinar, rådgjev og lytter, hjelper og masar, er den som set seg i maktposisjon. Den distanserte sjefen som kjem innom og bjeffar litt i sjutida blir aldri anna enn ein fjern konsernleiing som ingen lyttar til verken i det daglege eller i viktige spørsmål kring riktig og galt.

Rollekarakteren Marvin er ein vaksen som oppfører seg som eit barn, eit lite barn. Det er rett nok ikkje mange silke kvinnelege karakterer i barnelitteratur eller film, men me har då ei bok heime med ei mamma som oppfører seg barnsleg. Ungane likar den godt. Dei likar mr Bean også, og Herr Hikke, og desse manipulerande og umodne leirfigurane som stjeler godteri og frukt frå kvarandre.
Avvik frå normen er humor, og dersom Marvin var den nye Far ville han ikkje vere morosam for nokon. No sit ungane og krøller tær og ler og ropar “nei, nei, nei” når Marvin gjer ting ein kan forvente av eit barnehagebarn.
Rekasjonane deira tyder ikkje på at Far er blitt det nye Barnet.

Men Simen Sætre er ikkje aleine om å bekymre seg for farsrolla, og han er jaggu heller ikkje aleine om å tillegge Ap-representant Gunn Karin Gjuls utspel om assistert befruktning for einslege kvinner normativ vekt.

Debattredaktør i Morgenbladet, Marit K Slotnæs, gjer ei endå merkelegare øving enn Sætre sin oppheving av Marvin til den nye Far.

Ho startar med å minnast ei kresen venninne, tenker litt på kor mange kresne ungar som får viljen sin i dag, og kor vanskeleg det er å snakke høgt om. Så er ho kjapt innom kor mykje meir heime med ungane fedrene er, og vips er me over på den detroniserte mannen, som ikkje trengs i befruktning eller oppdraging. Eg følger verken logikken eller resonnementet, så det er vanskeleg å finne ut av kva som gjekk galt her.
Det er nok riktig at den nye barneoppdraginga er prega av meir forhandling og mindre tydelege vaksne. Eg ser ikkje heilt kva samanheng dette har med verken at far har nokre vekers permisjon med baby, eller at far er redusert til spermdonor.
Kan hende skal eg ikkje henge meg opp i utgangspunktet hennar: Dei kresne (og me antar: dårleg opdratte) ungane no til dags.

Hovudpoenget hennar ser ut til å handle om assistert befruktning.
I ein bisetning tar ho avstand til “Nina Karin Monsens skingrende retorikk”, men i det følgande er det vanskeleg å få auge på kva det er ved Monsen sin retorikk Slotnæs skulle vere usamd i. For her er det samrøre av foreldreroller, kjønnsnøytrale ekteskap, anonyme sæddonorar, og gråtande born som spør om far er ei sædcelle, i kjent Monsen-stil.

Og den som burde ta grep her, er visst mannen:

Det er å håpe at Jens Stoltenberg i dette spørsmålet viser seg som mannen i huset.

Noko menn kanskje då har slutta med, etter dei begynte å vere meir saman med ungane sine?

Saman står desse to kronikkane og skin i sin eigen kjønnskonservative retorikk. Meininga var kan hende å seie noko om forslaget om assistert befrukting for einslege kvinner. Det skulle eg gjerne sett Sætre og Slotnæs sable ned.
Dessverre kom dei i staden til å ytre ønske om å gjenreise mannen som absolutt autoritet i familien, og antyde noko om at Morgenbladet meiner at det er fornedrande og øydeleggande for menn, born og samfunnet at me har fått likestilling og menn som deltek heime.