Eg har budd sju år i Danmark. Ikkje så eksotisk, ikkje så langt borte. Men det er eit anna land. Folk i Danmark syns det er greit med ein Gammel dansk om morgonen på jobb dersom nokon har fødselsdag. Men seier du neitakk, eg tar heller denne øllen her, så er du ansett som alkis. I Danmark skal ein finne seg i å bli utdriten på nye, kreative måtar heile tida. Ellers er du sosialt krøkkete, hårsår og lite festleg. Dei har automatar ute på fortauet med pornofilmar, slik at kven som helst kan kjøpe porno kva tid som helst på døgnet. Ein må vere 15 for å kjøpe alkohol og halvdelen av alle danske 11-åringar har vore fulle. Dei reknar porno som ein del av kvinnefrigjeringa. Dei er elendige bilistar, og heile landet er i unntakstilstand om det fell tre cm snø. Noko det gjer kvar vinter. Dei har skogrøktarar til å gå og rydde i skogane, slik at det ikkje kjem rotete underskog og trær på feil plass. Dei har små lappar vanleg, uberørt skog, og det kallar dei urskov, og køyrer gjerne på lang biltur med norske studiner for å vise fram urskoven sin.
Eit anna land, med andre ord. På desse og uendeleg mange andre måtar.

Første året reiste eg heim når det var 17.mai. Det var jo fint og sånn.

Så reiste eg ikkje heim meir.

Eg kom til Danmark fordi eg hadde dansk kjærast og kom inn på eit studie med få nordmenn. Eg lærte meg dansk og budde i skikkeleg kollektiv med heimebakt rugbrød og vekentlege husmøter og eg drakk Ceres og dyrka tomater og gjekk på høghælte sko med tversoverstropp og var så dansk integrert som ein kan ønske seg.

Men på 17.mai var eg ANSA-medlem og tok bunad på, og då marsjerte me kjekt gjennom Århus sentrum med norske flagg og sang Ja vi elsker.  Forbipasserande danskar såg rart på oss, og turistane tok bilder og me blei spurt om me var eit baltisk kor.
Me heiste det norske flagget foran Rådhuset, og norske professorar og adjunktar med opprykk og danske koner vart inviterte til å halde tale. Dei talte varmt om nasjonalkjensle som ein sosial konstruksjon ein vert konfrontert med i utlendighet, og om det å saman skape tradisjonar kvar einaste gong dei vert gjentekne og det å oppdage kor skrøpelig nasjonal identitet er, i møte med omverda.

Og så ropte me hurra og sang Til ungdommen, fordi den er så fin og fordi danskane også kan den.

Etterpå gjekk me i prosesjon til næraste park med matkorgene våre, og drakk kvitvin i medbrakte stetteglas, medan den danske maisola steikte på bunadsfolket.

No er eg heime att, og skapar nasjonalkjensle og identitet og tradisjonar, kvart einaste år, for mine eigne born. Med blanda kjensler.

17. mai var så sjølvsagt då eg var barn. Eg hugsar me såg to menn i dongeri ein gong, det viste seg dei var svenske.
Som russ velta me halvfulle og nyforelska rundt i borgartoget og burde sikkert gått heim og lagt oss. Men det kunne me jo ikkje, det var 17. mai.

Den sjølvsagte 17. mai forsvann då eg budde i Danmark.
Og med ein utprega 17. mai-skeptikar som husbond med heim att, som første året måtte stoppast korporleg i grasklypping på sjølve dagen, er det også vanskeleg å få det til å bli knirkefritt om morgonen. Når to bunadar og to kvite skjorter og ditto mørke dressar skal på (etter ungane har fått litt mat, for faen!). Eg er oppvaksen med 17. mai-maskineriet, der foreldra mine fungerte som ein tradisjonsmaskin med fire armar og knytta slips, hengte søljer, sette bjørkekvistar og flagg i potter og støvsugde ein siste gong i gangen før me marsjerte ut i god tid til skuletoget. Og dagen før var alle kaker bakt, dravle kokt, golv skurt og rjomegraut klårt. Om ikkje hos oss, så visste me kor me skulle og kva me skulle ete der og kva tid ein skulle vandre frå skuleplassen til farmor og frå farmor til Bjørg og Ole, og frå Bjørg og Ole til Gerd og Jon og slikt. Alt var på stell, alle visste at slik skulle det vere.

For 17. mai var sjølvsagt.

No står kvite og raude nellikar i vase her, utan den provoserande blå, og min danske mann har kome så langt i integreringa at han ikkje er sur, og han har sagt seg friviljug til skjortestryking.

Men sjølvsagt blir det aldri igjen.

Ha ein god 17. mai!

Advertisements