Sidan denne dagen vil gje Haustljos mange lesarar, vil eg nytte høve til å seie noko vesentleg:

Det fins ikkje billige jenter og det fins ikkje jentete gutar.

Då eg var fjorten år var eg forelska. Foreldra mine er sekstiåttarar, og hadde utstyrt oss med biletbøker med ungar som kikka kvarandre i rumpa, og svart på alle viktige spørsmål med samvit og varmt hjarta.
Då eg var fjorten syns eg Cyndi Lauper var verdas kulaste, og skjørta mine var korte som belter, håret mitt var postkasseraudt og kjempestort, og tung sminke, nettingstrømper, høge hælar og hundre strassarmband var naudsynt tilbehør.

Heldigvis var det ingen heime som sa eg likna ei hore.
Heldigvis sa mor mi aldri at eg måtte passe på ryktet mitt.
Og heldigvis hadde eg bestevenninner som kunne seie dei var kåte.

Seint på fredagskvelden sto eg utanfor ungdomsdiskoteket i vestlandsregnet og håpa på å få eit glimt av mitt hjartas utkåra.
Den tuperte frisyren vart til eit klissblautt fuglereir, og svart sminke rann nedetter kinna.
Nettingstrømpene var dårleg vern mot haustkulda, og sjølv om dei to pilsene nokon hadde gitt meg hadde ført til overmot tidlegare på kvelden, hadde dei i grunnen slutta å virke no.
Eg var forelska og fjorten år, bevæpna til hakkande tenner med vaklande sjølvtillit og rennande mascara.
Han eg var forelska i kom gåande med ei anna jente. Ho hadde langt, naturleg hår, regntøy og rosa leppestift. Ho var det minst kule i verda. Ikkje var ho med i noko ungdomspolitisk parti, ikkje var ho feminist eller vegetar, ikkje hadde ho greie på musikk.
Eg såg nok ikkje subtil og kul ut. Eg såg nok bunn ulukkeleg ut. Og han som hadde gitt meg øl tidlegare på kvelden sto der og skjønte teikninga.
– Haha, der kan du sjå korleis det går når du ser ut som ei billig hore, sa han.
Etterpå prøvde han å kysse meg.

Fjortenåringar er opne sår.
Det du seier til dei går smertefullt rett i blodet.

Men fjortenåringar er ikkje dumme. Eg hadde nok ballast med meg heimefrå, nok ryggrad og nok nasebein til å halde fast i meg sjølv. I kva eg syns var kult. Og kva eg syns var rett.

Han fekk faen meg berre gå der, med den blåauga hønsehjernen sin, tenkte eg, og grein ein skvett.
Om eg hadde hatt foreldre som ba meg passe på ryktet mitt, hadde eg kanskje gitt slepp. Kanskje eg hadde vaska av meg all sminken, funne fram regntøy og grodd ei blank, velstelt flette til å ha nedetter ryggen. Kanskje eg hadde begynt å halde kjeft. Kanskje eg hadde begynt å spele handball, framfor å dra på landsmøter og arrangere demoar.

Kanskje hadde eg blitt meir glamorøs, mindre engasjert, kanskje hadde eg aldri tatt den utdanninga eg ville ha. Eg ville heilt sikkert ikkje reist og røykt og drukke og pult i eit omfang eg aldri vil angre på.
Og eg ville heilt sikkert ikkje blitt meg, akkurat slik eg er no.

Moralen her, det vesentlege, er at me som er vaksne aldri må bruke ord som snevrar inn livsverda for dei som veks opp.
Me må ikkje kalle jenter for flyfiller, billege eller horete.
Me må ikkje kalle gutar for jentene, pinglete eller femi.
Me må la kvar og ein av dei finne sin veg, sin måte, – seg sjølv.

Dette er grunnleggande menneskerettar. Og me krenkar dei, om me skremmer born og ungdom med fordommane våre.

I dag er eg blitt ei stor, sterk dame. Takka vere foreldre som lot samvit og prinsipp gå foran redsle. For gudane skal vite dei var bekymra. Dei var nok freista nesten over evne til å bruke ein bitteliten dose fordomsfull skremselspropaganda for å skaffe meg færre problemer.
Men dei sa det aldri.
Dei sa aldri «du ser billeg ut». For det fins ikkje billege jenter.

Og heldigvis visste foreldra mine det.

Advertisements