Eg bur i ein del av verda der det ikkje er ulv. Derfor står eg fritt til å meine utelukkande positive og romantiske og litterære ting om ulvar. Eg vil tru det gjeld dei fleste her i verda. Særleg dei som sit og skriv bøker. Det er trass alt ikkje så mange menneske i verda, verken no eller i dei siste hundre åra, som lever med reell frykt for ulv. Og eg vil tru det sjeldan kjem ulv inn i skrivestovene til folk. Sauebøndene på austlandet ser på alle oss andre med smale auge og seier me romantiserer ulven.

ork-ulv.jpgLikevel ser det ikkje ut til at ulvar har fått nokon særleg romantisk plass i litteraturen. Ulvar er stort sett onde medhjelparar til fæle antagonistar (sjå! eg brukar sjargong!), som Heksa Kvit sitt sikkerheitspolizei i C. S. Lewis sitt Narnia, som ekle ridedyr for endå eklare orkar i J. R. R. Tolkiens Ringenes Herre, eller som Maugrims ulvehær leia av Galadan (ein nihilist i ulveham) i Guy Gavriel Kays Fionavar.

Ulven har dårleg rykte. Den held med dei onde makter, den er ein fiende av menneska og det gode. Ein mann som drap nokon på den heilage offerstaden her i Noreg i førkristen tid, vart dømt varg i veum – ulv i heilagdommen.

Eg har det ikkje slik med ulvar. Kan hende fordi eg likar hundar. Eg tenker slik at ulvane er dei dyra her oppe i nord som minner mest om oss sjølve. Dei er flokkdyr og dei forstår signala våre. Derfor held dei seg borte frå oss. Og me burde halde oss borte frå dei. Gjerde inn eller gjete sauene våre som folk skal gjere, framfor å forsyne oss grådig av heile landet og spre eksos og tømmerhogst og hyttebyar og sauer overalt. Me grisar det til og øydelegg, og det er faen ikkje ulven si skuld.

Me forventer at indarar skal halde ut med enorme og reelt livsfarlege tigrar kring landsbyane sine, og at afrikanarane skal ta vare på alle sine store rovdyr. Fattigfolk skal skjøne at store rovdyr ikkje må utryddast, sjølv om det døyr born og vaksne kvart år. Men ulven, som ikkje har drepe ein mann i historisk tid, er utrydda i Noreg. Dette enorme landet, med så få innbyggarar og så mange oljemilliardar. Me burde skamma oss herifrå til Kyoto.

Eg har altså eit øko-entusiastisk engasjement når det gjeld dyr. Store rovdyr døyr ut alle stadar det kjem folk, utanom Afrika, som er det einaste kontinentet der folk og store rovdyr ser ut til å kunne leve side om side. Det fins ein slags forsiktig optimisme i dette: At menneska sin eigen vugge er den einaste staden me ser ut til å klare å leve saman med dyra. Kan hende klarar me ein dag å lage til ein skikkeleg krig mellom kvite og arabarar og utrydde kvarandre, og så er det afrikanarane og dyra som arvar jorda. Det er noko vakkert ved den tanken, sjølv om eg framleis klynger meg til illusjonen om at me bør kunne leve her alle saman på eit vis.

Men eg har også eit romantisk forhold til ulv.

Eg likar ulv. For meg er ulvane blant dei magiske dyra. Saman med kronhjort og fiskeørn fins ulvane, som lys levande mytiske skapnader. Det er noko gripande og umogleg ved ein streifande ulv, tusen kilometer frå nærmaste artsfrende. Det er noko djupt og kjend og foruroligande ved eit ulveblikk. Det står ein ulv heilt stilt mellom trea, og du ser han ikkje. Han ser deg. Han vil aldri gje seg til kjenne, ikkje før hans verd og di verd held på å gå til grunne.

Derfor er det ulvar i Song for Eirabu.

kvit-ulv.jpg

God fredag!

Reklamer