Dei neste dagane kjem kritikk av boka mi.
Det er tid for sjølvkritikk.

Til no denne forsommaren har fjeset mitt og på ein måte orda mine vore smurt ut i omlag 40 aviser, og dei aller fleste intervjua har føregått slik:

Ei dame (berre Dag og tid hadde mannleg journalist) frå ei avis ringer eller sender epost og vil avtale intervju.

Ved avtale har eg stort sett då prata med desse journalistane i telefonen, bortsett frå Haugesunds avis, Sunnhordland, Dagsavisen og Dagbladet, som eg altså har møtt til RL-intervju (er telefon RL? er det VR? eller ER – elektronisk røynd?).

Samtalene har vart i omlag ein time, dei putter på ein tiøring og så pratar eg i veg. Etterpå har eg stort sett tenkt «stakkars journalist som må strukturere dette om til eit intervju på trykk».

Har eg vore kommersiell i måten å ordlegge meg på? Har eg vore snedig og imagebyggande? Har eg vore sakleg? Har eg vore meg sjølv?

Eg grip meg i å ville ha ein vanleg samtale med dei som ringer, ein skikkeleg samtale om det dei spør meg om. Og alle samtalens alminnelege krefter påverker det som blir sagt: Eg vil få den eg pratar med til å forstå det eg seier, helst skal dei også le undervegs og aller helst skal me like og forstå kvarandre betre etter samtala enn før. At den eine parten sit med penn og papir ser ikkje ut til å endre på slikt.

Så kjem sitatsjekken på epost.

Eg ser mine eigne ord trukke saman, flytta på, som regel til noko meiningsfylt, men merkeleg nok alltid til noko som får meg til å tenke «sa eg verkeleg det?» og ikkje minst: «Er det der eigentleg sant?».

I dag kom sitatsjekken på ei sak som kjem på trykk mandag. I ingressen skal det stå at eg nesten fniser litt og tenner ein røyk.

Sitatsjekk betyr at eg får anledning til å luke bort feilsitering. Eg fniste sikkert. Eg røykte heilt sikkert. Ho lyg jo ikkje, journalisten.

Eg burde ikkje røyke. Det er ein ekkel og farleg last, og noko eg gjer i smug for borna mine og ikkje driv med utanom aleine eller i dårleg selskap. Verda har endra seg. Eg har endra meg. For ti år sidan ville det vore heilt naturleg og greit, kan hende, at det skulle stå «hun fniser nesten litt og tenner en røyk» om meg, i ei avis.

No raudnar eg, kjenner på skammen over kven eg er, kva eg skjemst over, kva eg vil sensurere, korleis eg vil framstå.

«Du har alltid vært småborgerlig,» sa eingong ein kjærast i ein krangel.

Eg har nok det. I tillegg til alt det andre, eller kan hende var alt det andre ein reaksjon, ein opposisjon til min eigen indre småborgarlege usselhet.

Er dette viktig? Er det viktigare at eg har latt vere å publisere ein rasande bloggpost av omsyn til mogleg påverka dårleg omtale? Kva del av sjølvsensuren er verst? At ein ikkje deltek i offentleg debatt kring tema som potensielt kan skade ein sjølv kommersielt, eller at ein ikkje vil stå for sine eigne kvardagslege uvanar?

Eg veit ikkje.

Det å skulle gå ut i pressa med seg sjølv fordi ein har noko ein vil selge, anten det er bodskap eller bok, fører med seg risiko. For å endre små detaljar, snøre inn, passe på.

Ein vil ugjerne framstå som naiv, ukritisk og prega av dårlege vanar. Med andre ord, ein vil ugjerne framstå som menneskeleg.

Advertisements