Sigrun gjer meg merksam på at det i dag er ei sak i Klassekampen, der psykolog Simon Baron-Cohen si nyaste bok i følge henne blir brukt som referanse i omtale av «onde psykopater, borderlinere og narsissister som mangler empati» (eg siterer Sigrun).

Psykologi er, som kjent for oss som driv med det, eit sprikande fag. Ikkje nok med at me i løpet av studietida får opplæring i så mange og motstridande modellar for forståing av mennesket at ein aldri nokonsinne seinare vil kunne slå fast at ein veit noko som helst sikkert, men så er det greia med klinisk versus forskning. Eller praksis versus teori, som det også handlar om.

Når media skal intervjue ein ekspert, vil dei gjerne snakke med universitetsansatte. Forskarar. Ekspertar på faget, per definisjon. Ønsker ein kilder, går ein til bøker eller artiklar frå kjente tidsskrift, skrive av forskarar. Men kva er ekspertane eigentleg ekspertar på, og korleis blir dette forstått og formidla?

Som klinikar, altså behandlar, møter eg einskildmenneska. Eg møter ikkje diagnosar, eg møter ikkje diagnosegrupper. Eg møter folk som strever med samansatte greier i livet sitt, eg møter ikkje komorbiditet. Eg må forstå den som sit på kontoret mitt, nytte meg av alt det faglege eg har lært, og alt eg har av empati og menneskeleg forståing. Gjennom først studiet, sidan pasientarbeid og mykje rettleiing frå erfarne klinikarar, er eg i ein livslang prosess der eg blir medvite mitt eige og andre sitt språk, kroppsleg og verbalt. Eg har arbeidd med pasientar sidan 1998, og kjenner meg framleis som novise. I møte med den einskilde pasient er eg aldri ekspert på den andre.

Eg er avhengig av forskarane sitt arbeid. Dei finn fram til kva teknikkar og metodar som ser ut til å passe best for dei fleste som deler diagnosar. Dei finn samvariasjonar og årsaksforklaringar, dei brøyter nytt land og foredlar det me veit noko om.
Dei blir frustrerte over klinikarane som ikkje vil følge manualane deira, eg har fleire gonger diskutert med anerkjente forskarar som meiner at dersom me klinikarar berre kunne følge oppskrifta, så ville me få betre resultat. Og kvar gong må eg seie at «jammen, pasientane følger jo ikkje oppskrifta, pasientane saboterer jo det brillefine opplegget dykkar, så me må improvisere, forstå, snakke om kvifor og kva, framfor å følge manualen.»

«Jada, motivasjonsarbeidet er jo viktig, men det skal jo berre føre fram til at behandlinga kan foregå,» er eg blitt fortalt frå forskningshald.
«Høh,» seier eg då. «Sjølve motivasjonsarbeidet ER behandlinga for mange pasientar. Finne ut kva endring dei treng, kva dei kan gjere, kvifor dei ikkje gjer det. Når me har komme dit, er resten enkelt.»
«Men det finnes forskningsbaserte manualar for motivasjonsarbeid,» kjem det då.

Og slik held me på.

Forskarane kan mange ting. Eg elskar dei.
Klinikarane kan også mange ting. Andre ting.
Når ein professor i utviklingspatologi med hovudfokus på autisme og læringsprogram i empati for autistar blir brukt som kjelde, må ein vere tydeleg på at det er akkurat dette han har forska på. Baron-Cohen er fantastisk på sitt område. Men når mediefolk vil bruke det han seier til å fastslå at kjønnsforskning er tull, eller at narsissistar er onde, så strekk dei ekspertise ut over i det absurde.

Slik er det med alle områder av forskning. Ein fordjupar seg i eit område, og der blir ein sannsynlegvis ekspert. Men ekspertisen kan ikkje umiddelbart generaliserast.

Om journalistar vil skrive om ondskap og personlegdomsforstyrringar, burde dei snakke med folk som har arbeidd profesjonelt med å forstå einskildmennesker med personlegdomsforstyrringar. Først når ein kjenner eit menneske så godt som ein kan komme til, vil ein kunne ane kva emosjonelle fasettar og kognitive nyansar den andre rommer.

Men klinikarar kan jo aldri seie noko bombastisk og svart/kvit om korleis grupper er, så eg forstår godt at me er uinteressante som mediekjelder.

Disclaimer: Eg har ikkje lese dagens artikkel i Klassekampen, eg har ikkje henta posten enno. Denne bloggposten er meint som eit generelt hjartesukk kring bruk av forskarar som ekspertar på det menneskelege.

Advertisements