Eg er eit slikt 70-talsbarn som hadde politisk aktive foreldre. Mitt første minne er å sitte i sportsvogn mellom syngande, vandrande mennesker og sjå opp på den fine raude sola som smilte midt i den gule rundingen. Foreldra mine var feministar, begge to. Dei krangla om kjønn og ansvar, dei krangla om sosialisme versus sosialliberalisme. Pappa redda miljøet og avskaffa apartheid. Mamma innførte likestilling. Pappa ville innskrenke kristendommens klamme moralisme ved å sekularisere det offentlege rom. Mamma ville endre kyrkja frå innsida, og etablerte kristen kvinnegruppe. Dei hadde sterke meiningar, dei var mot dei store. Dei hadde lov å vere mot, dei hadde lov å kjempe. Dei var mindretalet, dei var underdog-ane, dei gjekk i tog med faklar og song i gatene. Og folk flest sto på fortauet og glodde. Folk flest, det store fleirtalet, var kvitt og kristent, patriarkalsk og konservativt. Mamma og pappa møtte motstand, dei blei kritiserte, dei krangla med folk. Men dei var den nye vinen, den friske pusten, dei var generasjonen som ville kaste av seg gammalt, undertrykkande åk.

Mamma og pappa hadde sikkert mange bekymringar. Dei var sikkert plaga av tvil og dårleg samvit. Men ikkje meir enn at dei kunne stå for meiningane sine likevel. Meiningsmotstandarane deira var uenige, ikkje krenka. Dei sto opp mot det etablerte, og det etablerte kunne riste på hovudet, vere arrogante og spydige, det etablerte følte seg ikkje undertrykt av mamma og pappa.

Den kampen foreldra mine kjempa mot patriarkatets undertrykking av både kvinner og menn, den kampen dei kjempa for eit sekulært offentleg rom, den kampen deira generasjon vann over kristenkyrkjas haldningar til kvinner, til homofile, til seksualitet, til fridom, var Davids kamp mot Goliat.

I vårt lille land er det lov å vere liten og rope høgt. Det er lov å kjempe når ein er svak. Faktisk er den einaste seier som smakar godt i vår kultur nettopp den lilles seier over den store. Ein slår ikkje dei som er mindre enn seg. Me elskar idrettsutøvarar som ingen ventar noko av, men som spring forbi alle dei andre. Me heier på opprørsstyrkar i alle land. Alle som er i mindretal, er små og føler seg undertrykt, skal høyrast. Det er viktig. Det trur me på.

Derfor er det vanskeleg å kjempe mot haldningar, når dei som har haldningane er i mindretal.
Det er så vanskeleg at me nesten ikkje kan snakke om det. Og dei som likevel snakker om det, er ofte dei som gir blaffen i å vere empatiske og greie. Me vil ikkje vere sånn. Eg vil i alle fall ikkje.

Og derfor er det så vanskeleg å kjempe for eit sekularisert offentleg rom, når dei som kjem med dei religiøse symbola og tradisjonane sine inn i dette rommet høyrer til dei små, få og undertrykte.
Derfor er det så vanskeleg å krangle og rope høgt om likestilling, borns fridom og kvinner og menns frie seksualitet, når han som er mot heiter David.

Eg veit ikkje korleis me skal kunne snakke om desse tinga. Eg veit ikkje kva ende eg skal begynne i. Eg veit ikkje korleis eg skal formulere meg.

Greia er at eg ikkje ser på innvandrarar som eit problem, eg ser ikkje på personleg tru som eit problem, men det er ein del konkrete haldningar eg vil til livs. Og desse haldningane kan vere knytt til både kulturelle og religiøse livs- og verdisyn.

Kan me snakke om gymgarderobane? Kan me snakke om jenter på ni år som ikkje får gå i bursdag fordi det kjem gutar i bursdagen? Kan me snakke om bønnerom i idrettshallar? Kan me snakke om heimeverande framandspråklege kvinner som ikkje har forutsetningar til å bli kjent med landet dei bur i? Kan me snakke om kontantstøtta?

Eller blir alt sugd inn i ein malstraum av mistanke om generalisering og fordommar og krenking av religionsfridom, fordi eg no tilhøyrer det store, kvite, ateistiske fleirtalet? Er eg blitt Goliat? Har eg mista retten til å kjempe? Er all kamp for det eg står for no blitt undertrykking?

Ja, skrik konspirasjonsteoretikarane. Ja, skrik terroristen som drap born og unge og vaksne den fryktelege dagen denne sommaren. Ja, skrik rasistane. Ja, skrik dei gamle, kvite, moralistiske mennene som foreldra mine kjempa mot.

Eg vil ikkje vere som dei. Det siste eg vil i verda er å vere som dei.

Og samstundes vil eg ha lov å kjempe for alt det fine foreldra mine og deira generasjon oppnådde. Eg veit berre ikkje korleis eg skal gjere det.
Det hadde vore så mykje enklare om eg kjente nokre muslimske damer, trur eg. Kanskje ein teit tanke, men det er no så langt eg klarar å tenke. Men ingen har invitert meg på te. Eg veit ikkje kvar eg skal begynne, om eg skal bli kjent med nokon heller. Eg er i det heile tatt ikkje så flink til å ta kontakt med nye folk, ringe på dører eller melde meg inn i organisasjonar.

Eg vil at nokon skal fortelje meg korleis eg kan gjere dette. Du må gjerne kjefte på meg og seie at eg tenker dumt, at eg tar feil, at det er då opplagt og alt det der. Men kom aller helst med konstruktive råd.

Advertisements